Valkenburg is een gemeente in het zuiden van de Nederlandse provincie Limburg, grenzend aan Duitsland. De gemeente telt ongeveer 17.000 inwoners en is bekend om zijn middeldure heuvels, bossen, meren en kasteelruïnes. In dit artikel zullen we de geschiedenis van Valkenburg beschrijven, inclusief het kasteel dat aan de gemeente Valkenburg casino zijn naam gaf.

Economie en infrastructuur

Valkenburg is een belangrijk toeristencentrum in Zuid-Limburg en trekt duizenden bezoekers per jaar. De gemeente heeft een gemengde economische structuur, met name kabelbanen, hotels, restaurants en winkels. Het dichtstbijzijnde vliegveld is Maastricht-Aachen Airport. Valkenburg ligt op ongeveer 10 km van de Duitse grens.

Historie

De historische kern van Valkenburg is onderdeel van het Beekdaaldal en werd in het midden van de twintigste eeuw ontstaan door een beweging om voormalige molenaarswoningen te behouden en te restaureren. De kasteeltoren, waarvan nu alleen nog de resten zijn overgebleven, is waarschijnlijk gebouwd in 1395 op een bestaande motte.

Het Kasteel

Van origine was Valkenburg vooral bekend door het Kasteel van Valckenberg. De kasteeltoren, die nu staat als ‘Sint Pieterstoring’, werd in de dertiende eeuw gebouwd en herbergt een museum met Middeleeuwse voorwerpen.

Toerisme

Valkenburg is vooral populair bij wandelaars en fietsers vanwege zijn middeldure heuvels, bossen, meren, kasteelruïnes en oude molens. Een deel van de gemeente wordt in 2009 aangemerkt als Natura 2000-gebied.

Kabelbanen

Het zwaarste aspect dat Valkenburg kenmerkt zijn de twee kabelbanen die langs het Beekdaaldal loopt: de Kasteeltorenlift en de Paolift. Ze zijn aanwezig sinds respectievelijk 1957 en 1978.

Vrijetijdsgoederen

Het dichtstbijzijnde vliegveld is Maastricht-Aachen Airport, dat zich in Nederland bevindt en op een afstand van 45 km ligt. Het openbaar vervoer van Valkenburg wordt verzorgd door de busmaatschappij Arriva.

Natuur en landschap

Het landschap rondom Valkenburg is grotendeels bestemd tot natuurgebied, waaronder het Bosgebied van 1981. Daarnaast is er nog een beekdal met stroomplassen van ongeveer drie kilometer lengte die langs de grens loopt.

Geschiedenis

In Valkenburg werden archeologische vondsten gedaan uit de ijzertijd en Romeinse tijd. De eerste bewoners kwamen vermoedelijk hier om te zoeken naar geschikte plekken voor hun molens die tot op heden nog aanwezig zijn.

Molenaarswoningen

Een deel van Valkenburg is geënt op de oude middeleeuwse voertuigen. De molenaarswoningen en fabrieken hebben overlevingsplekken, zoals in een beekdal of onder het kasteeltoren.

Kasteeltoren

De resterende bouwfundamenten van Valkenburgs Kasteel zijn te zien op de berg waarin nu een hotel is gevestigd. Het gebouw stamt vermoedelijk uit 1395 en bevatte een toren, waarvan in totaal niet meer dan drie verdiepingen zijn overgebleven.

Bosgebied

Het Bosgebied omvat een bos dat in de negentiende eeuw door een onderneming van een Duits ingenieur is aangelegd. Hierin vindt men vermoedelijk zeldzame plantensoorten.

Natuurpark Zuid-Limburg

De gemeente Valkenburg is gelegen aan de grens met Duitsland en behoort tot het gebied van Natuurpark Zuid-Limburg, dat in 2009 aangemerkt werd als Natura 2000-gebied. Het omvat onder meer bossen van eiken en essen.

Toeristische toepassing

De middeldure heuvels bij Valkenburg zijn gebruikt voor toerisme door wandelaars en fietsers. Er worden verder ook veel molens bezocht, waarvan er ongeveer tien bestaan in het gebied rondom Valkenburg.

Overzicht van de regio

De gemeente ligt aan de grens met Duitsland. Ten zuiden ligt Merzig-Wadern en ten westen Heimbach. De beek die doorheen stroomt heet “Zweifelbeek” ofwel Zwartemeerbeek.

Natuurlijk monument

Ten noorden van Valkenburg vind men onder meer het Beekdalse Bos, waarvan de eerste bewoning al omstreeks 1000 na Chr. bestond en waar nu de kasteeltoren staat.

In de jaren zestig werd in dit gebied ook een vermoedelijk middeleeuws kruisbeukaltaar gevonden van ongeveer vier meter hoogte, dat thans is opgenomen onder monumentenregister Zuid-Limburg.

Het gebied wordt bewoond sinds de ijzertijd.

Valkenburg als toeristisch centrum

Eind 19e eeuw ontstonden er plannen om een kabelbaan te maken voor toeristen in Valkenburg die naar boven wilde. Soms werd men uit het dal gezet met een lift van de dorpelingen en moest men op eigen gelegenheid naar beneden wandelen.

Zij veranderden hun oorspronkelijke doelstelling, door in 1957 zo’n toeristische kabelbaan te bouwen om niettemin mensen over te kunnen laten heen. Vanaf dat moment werd dit idee populairder onder de bezoekers en groeide het aantal attracties zoals een treintje naar beneden en drie hotels in Valkenburg.

Het aantal van zo’n acht jaar eerder (1937) ongeveer 16 duizend toeristen kwam toen plotseling tot 200.000 per dag, wier meeste met de fiets kwamen waarna ze met kabelbaan naar boven gingen.